Þúsundir Íslendinga gáfu peninga í söfnun fyrir Haítí á sínum tíma og hefur Unicef tekið saman í hvað peningarnir fóru. Segir Sigríður Víðis hjá Unicef ástandið í landinu hafa breyst til batnaðar fyrir börn.

Tveimur árum eftir jarðskjálftann mikla á Haítí 12. janúar 2010 hefur staða barna í Haítí smám saman breyst til batnaðar. Ríkið er enn veikburða, margvíslegar áskoranir eru framundan og fátækt í landinu mikil en þýðingarmikla sigra er víða að finna.

Fyrir skjálftann var Haítí fátækasta ríkið á vesturhveli jarðar. Jarðskjálftinn olli neyð af áður óþekktri stærðargráðu og manntjónið og eyðileggingin eiga engan sinn líka á okkar tímum. Ástandið sem skapaðist var að stórum hluta neyð barna.

Í dag kynnir UNICEF skýrslu sem sýnir að tveimur árum eftir hörmungarnar má finna margvíslegar góðar fréttir á Haítí – ekki síst á sviði menntunar, heilsugæslu, næringar og barnaverndar. Á nokkrum lykilsviðum er ekki einungis um að ræða endurheimtur á þeirri stöðu sem var fyrir skjálftann heldur beinlínis hluti sem leitt geta til sögulegra breytinga fyrir börn á Haítí.

Skýrslan ber nafnið Children of Haiti: Two years after og er hún aðgengileg á netinu. Sjá HÉR.

Umfang hjálparstarfs UNICEF á Haítí er og hefur verið gríðarlega umfangsmikið:

MENNTUN

Meðal þess sem UNICEF hefur gert er að aðstoða meira en 750.000 börn við að fara í skóla. Um 80.000 þeirra fara í dag í skóla sem UNICEF reisti og eru sérstaklega byggðir til að standast jarðskjálfta. Meira en helmingur barna í landinu var ekki í skóla áður en hörmungarnar áttu sér stað og mörg börn sem fara í skóla í dag gerðu það ekki fyrir skjálftann.

BARNVÆN SVÆÐI

UNICEF styður yfir 500 barnvæn svæði á Haítí þangað sem börn geta komið og leikið sér, fengið hvatningu og stuðning – og mikilvægast af öllu: Fengið að vera börn. Svæðin ná til yfir 120.00 barna og gegna lykilhlutverki við að bera kennsl á þau börn sem fylgjast þarf sérstaklega með og veita aðstoð: Eru vannærð, hafa verið misnotuð, vanrækt eða eru munaðarlaus.

VANNÆRING

Yfir 15.000 vannærð börn hafa fengið lífsnauðsynlega meðferð í gegnum þau 314 verkefni sem UNICEF styður og miðar að því að greina vannærð börn og meðhöndla þau. Þörfin er mikil og árangurinn gríðarlegur: Yfir 98% barna á sérstökum vannæringardeildum fyrir verstu tilfellin hafa lifað af. Hefðu þau ekki fengið meðhöndlun er ekki að spyrja að leikslokum.

BARNAVERND

Barnaheimili og munaðarleysingjahæli hafa lengi verið algeng á Haítí en fyrir skjálftann var ekki vitað hversu mörg börn í landinu byggju á slíkum stofnunum eða yfirhöfuð hvar þær vær að finna. Með stuðningi UNICEF hafa stofnanir nú verið kortlagðar, helmingur þeirra tekinn út og yfir 13.000 börn skrásett. Ennfremur hefur fjölda barna verið hjálpað við að sameinast fjölskyldum sínum á nýjan leik. Stjórnvöld hafa undirgengist mikilvægar lagaumbætur hvað varðar börn á stofnunum og og undirritað Hague-samninginn um ættleiðingar innanlands. Hér er um gríðarlega mikilvægar aðgerðir að ræða og grundvallarbreytingu frá því sem var fyrir skjálftann.

MANSAL

Erfiðara er í dag en áður en að fara ólöglega með haítísk börn úr landi. Í gegnum þar til gerðar stofnanir hefur UNICEF beitt sér gegn mansali á börnum á Haítí. Meðal annars hafa mál 18.000 barna verið skoðuð sérstaklega á landamærastöðvum. Í um 2.000 tilfellum leikur grunur á að um tilraun til mansals hafi verið að ræða.

KÓLERA

Kólerufaraldur sem braust út haustið eftir skjálftann setti stórt strik í reikninginn og gerir enn. Faraldurinn kostaði 6.800 manns lífið og var sá fyrsti á Haítí í sögunni en þökk sé snarræði hjálparsamtaka og fólks á svæðinu tókst að koma í veg fyrir margfalt fleiri dauðsföll. UNICEF ber samkvæmt skipulagi alþjóðastofnana ábyrgð á hreinlætis- og vatnsmálum þar sem neyð ríkir. UNICEF gegndi því algjöru lykilhlutverki í baráttunni gegn kóleru.

TJALDBÚÐIR

Þegar mest var eftir skjálftann bjó meira en 1,6 milljón manna í yfirfullum tjaldbúðum. Yfir ein milljón manna hefur nú yfirgefið þær en 500.000 eru eftir. Hér er um að ræða þá allra berskjölduðustu – um 77% þeirra voru á leigumarkaðinum fyrir skjálftann, margir bjuggu við illan kost og flestir hafa ekkert heimili að hverfa til. Til að finna lausn fyrir þá verður að vinna að langtímauppbyggingu en í millitíðinni er mikilvægt að tryggja grunnþjónustu í búðunum.

Framlög frá Íslandi

UNICEF hefur bæði sinnt neyðaraðstoð á Haítí og uppbyggingu stofnana í landinu og réttindagæslu barna. Með þessu hefur hvort tveggja verið brugðist við aðkallandi neyð og unnið að langtíma þróunaraðstoð.

Þúsundir Íslendinga gáfu í söfnun UNICEF á Íslandi fyrir Haítí og fyrir tilstilli Gogoyoko og Sódómu voru meðal annars haldnir styrktartónleikar. Alls söfnuðust 6.000.000 krónur.

Fyrir þetta er UNICEF ákaflega þakklátt. Framlög Íslendinga og fólks um víða veröld gerði samtökunum kleift að bregðast við af krafti eftir skjálftann og veita lífsnauðsynlega hjálp.

Regluleg framlög til UNICEF, til dæmis frá heimsforeldrum, hafa síðan gert UNICEF kleift að halda aðstoðinni áfram. Heimsforeldrar styrkja UNICEF mánaðarlega og á Íslandi eru hátt í 18.000 manns slíkir heimsforeldrar.

Françoise Gruloos-Ackermans, yfirmaður UNICEF á Haítí, bendir á að það að stofnanir samfélagsins séu veikburða geri börn berskjalda fyrir áföllum á borð við jarðskjálftann. Mikilvægt sé að róa öllum árum að því styrkja þessar stofnanir. Að þessu hefur UNICEF unnið markvisst í samvinnu við stjórnvöld.

UNICEF var til staðar fyrir jarðskjálftann og verður það áfram.